Haptonomie
De haptonomie is een wetenschap die de wetmatigheden van het menselijke gevoelsleven bestudeert.
Zij legt zich daarbij in het bijzonder toe op het beschrijven en onderrichten van en onderzoek naar datgene dat een rol speelt in intermenselijke (betrekking hebbend op de relaties van mensen onderling) affectieve verhoudingen.
Het begrip haptonomie is een samenvoeging van twee Oudgriekse begrippen: hapsis en nomos.
Hapsis betekent: gevoel, gevoelsbeleving, tact, tast.
Nomos betekent wet, regel, norm.
Hapto, in het woord haptonomie, stamt van het werkwoord haptein wat betekent: aanraken, een relatie vestigen, zich hechten aan... en in overdrachtelijke zin betekent haptein in contact treden om gezond te maken, te helen, te bevestigen. Deze laatste verklaring van het woord haptein karakteriseert de haptonomische benadering het meest.
Haptonomie, het helend aanraken om de ander in zijn wezen affectief te bevestigen.
Beroep op haptonomische basis
In haar praktische toepassing is de haptonomie een benaderingswijze die binnen elk beroep in de welzijns- of gezondheidszorg in te passen is.
De hulpverlener laat de patiënt ontdekken dat hij actief deel kan nemen aan de behandeling en deze niet passief hoeft te “ondergaan". Hij laat de patiënt onder meer voelen dat weggaan voor klachten en/of problemen deze juist erger maken terwijl een actieve deelname andere mogelijkheden biedt. Door deze ervaring kan de patiënt vanuit een andere invalshoek omgaan met zijn probleem.
Voor het uitoefenen van een beroep in de welzijns- of gezondheidszorg op haptonomische basis is de 4 jarige scholing Synesie I gevolgd door de hulpverlener.
Haptonomische begeleiding
Deze vorm van begeleiden is erop gericht de cliënt bewust te maken van de wijze waarop hij/zij met zijn/haar klacht(en) omgaat, er eventueel door beheerst word of er zich door laat bepalen. Bovendien laat de hulpverlener de cliënt ervaren wat er verandert als hij/zij het probleem gevoelsmatig benadert.
De mens neemt en heeft deel aan de maatschappij via een veelheid aan contacten en interacties, waarbij hij voortdurend geconfronteerd wordt met de noodzaak tot het nemen van, al dan niet bewuste, persoonlijke keuzes of stellingnamen.
In onze maatschappij, en door onze opvoeding, zijn wij maar al te vaak geneigd deze keuzes te maken op grond van wat wij menen dat onze omgeving van ons verwacht of wenselijk acht.
Het is daarbij niet vanzelfsprekend te luisteren naar wat wij diep in ons zelf voelen en beleven en die keuze te maken die voor ons zelf van belang is en bij ons past.
Als wij ons handelen laten afhangen van de verwachtingen en de mening van anderen, met andere woorden ons aanpassen, blijkt het niet eenvoudig om te kunnen en durven luisteren naar hoe het voor ons zélf ligt en daarop ons handelen te baseren.
Deze aanpassing, het gevoel dat daarbij hoort en de daaruit ontstane patronen kunnen een belangrijke oorzaak zijn voor stoornissen in het persoonlijk fungeren en het zich al dan niet welbevinden.
In een haptonomische begeleiding gaat de begeleider samen met de patiënt kijken naar de aard van de klachten. Indien nodig gaan zij samen dieper in op de mogelijke oorzaken ervan. Hierbij staat de beleving van de cliënt en de gevoelens die daarbij horen centraal.
De therapeutische relatie is voor de voortgang van de beleving van essentieel belang; veiligheid, vertrouwen en - affectieve - bevestiging zijn daarbij kernbegrippen. De begeleiding wordt verbaal ondersteund om duidelijkheid te geven. De cliënt kan zo niet alleen rationeel maar ook gevoelsmatig zicht krijgen op de aard, omvang en het belang van zijn/haar probleem, zijn hulpvraag en het therapeutisch proces wat daarop volgt.
Deze begeleiding brengt de patiënt in een bewustwordingsproces en leert hem/haar:
eerder te luisteren naar zichzelf en daar gehoor aan durven geven
eerder te luisteren naar eigen grenzen én deze te bewaken
duidelijk durven en kunnen zijn
anders dan voorheen om te gaan met gevoelens en deze te accepteren
zijn problemen onder ogen te zien, aan te gaan, te verwerken c.q. op te lossen
Om deze begeleiding te kunnen verstrekken moet na de 4 jarige synesie I scholing ook de 2 jarige vervolg-scholing synesie II gevolgd zijn.
De wetenschap van de Haptonomie houdt zich bezig met de beleving, het gevoel. Het gebruikte middel hierbij is de aanraking. Ons gevoel is in deze moderne tijd een beetje in de verdrukking geraakt. We laten tegenwoordig liever ons verstand spreken dan ons gevoel.
In de omgang met andere mensen is het gebruikelijk geworden dat we onze gevoelens verbergen. Dat wordt zelfs aangemoedigd. ‘Ze houdt zich sterk’, klinkt het vol bewondering als een weduwe haar verdriet bedwingt tijdens de uitvaart.
Vaak ook zijn we geneigd keuzes te maken op grond van wat onze omgeving van ons verwacht. Het is daarbij niet vanzelfsprekend te luisteren naar wat wij zelf voelen. Daardoor maken we niet altijd de keuze die voor ons zelf van belang is en bij ons past. Met andere woorden: we passen ons aan, aan de verwachtingen van anderen.
Dit kan leiden tot een verminderde of verstoorde gevoelsbeleving. Dit kan dan weer de oorzaak zijn van allerlei psychische en lichamelijke klachten, zoals:
- Innerlijke onrust
- Angstgevoelens
- Slapeloosheid
- Snel geëmotioneerd zijn
- Hartkloppingen
- Overmatig transpireren
- Oververmoeidheid
- Benauwdheid
- Hoofdpijn, etc.
Deze en andere klachten kunnen op een haptonomische wijze behandeld worden.
© Femke Zeijen-Leenders, MSc Psychologie, 2007
|
